Frilanser kimi qaimə-faktura necə yazılır?
Frilans gəlir əldə edirsənsə sənəd yazmaq üçün əvvəlcə vergi uçotuna durmalısan; bütün yolu addım-addım göstərdik.
Qısa cavab
Sənəd yazmaq üçün əvvəlcə vergi uçotuna durmaq lazımdır. ASAN İmza və ya e-imza al, e-taxes.gov.az saytından fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keç, VÖEN götür, sonra elektron qaimə-faktura alt sistemində istifadəçi profilini aktivləşdir. Xidməti təhvil verdikdən sonra qaiməni yaz, sifarişçiyə göndər, gəliri uçotda saxla və bəyannamələri vaxtında ver.
Lazım olanlar
Addım-addım
Fəaliyyət növünü müəyyənləşdir
Dizayn, tərcümə, proqramlaşdırma, məsləhət kimi işlər davamlı gəlir gətirirsə sahibkarlıq fəaliyyəti sayılır və vergi uçotu tələb edir. Birdəfəlik, təsadüfi işdə isə sifarişçi ödənişi mənbədən vergi tutmaqla rəsmiləşdirə bilər. Bu ayrım vergi rejimini, bəyannaməni və yazacağın sənədi müəyyən etdiyi üçün ilk addım budur.
ASAN İmza və ya e-imza al
Onlayn qeydiyyat və qaimə imzalamaq üçün elektron kimlik şərtdir. Mobil operatorun satış mərkəzindən ASAN İmza SİM kartı götür, ya da sertifikat xidməti vasitəsilə e-imza əldə et. Sonra e-taxes.gov.az saytına sınaq girişi edib imzanın işlədiyini yoxla.
Fərdi sahibkar kimi qeydiyyata dur
e-taxes.gov.az saytına ASAN İmza ilə daxil ol, onlayn kargüzarlıq bölməsindən fiziki şəxsin sahibkar kimi uçota alınması müraciətini seç. Fəaliyyət növünü, ünvanı və əlaqə məlumatlarını yaz, müraciəti imzalayıb göndər. Qeydiyyat ödənişsizdir və bir neçə iş günü ərzində tamamlanır.
VÖEN və bank hesabını hazırla
Uçota alındıqdan sonra şəxsi kabinetdən VÖEN-i və şəhadətnaməni yüklə. Ödənişləri sənədləşdirmək üçün bankda sahibkarlıq hesabı aç. Xüsusilə xarici sifarişçilərdən gələn valyuta daxilolmalarının bank vasitəsilə izlənməsi vacibdir.
Elektron qaimə-faktura sisteminə qoşul
Şəxsi kabinetdə elektron qaimə-faktura alt sistemini seç və imza ilə istifadəçi profilini aktivləşdir. Vergi rejimi seçimini, lazım gələrsə ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatı da bu mərhələdə tamamla. Profil açıldıqdan sonra sənəd yazma ekranları istifadəyə hazır olur.
Qaiməni vaxtında yaz
Xidməti təhvil verdikdən sonra qanunla müəyyən olunmuş müddətdə alt sistemdə yeni qaimə ekranını aç. Sifarişçinin adını, VÖEN-ini, xidmətin təsvirini, məbləği və varsa ƏDV-ni doldur. Ön baxışı yoxla, imzala və göndər; sifarişçi qaiməni sistemdə qəbul edir.
Gəlir və xərc uçotunu apar
Yazdığın hər qaiməni gəlir kimi, işlə bağlı xərcləri isə təsdiqedici sənədlərlə birlikdə uçotda qeyd et. Nizamlı uçot bəyannamə dövründə məbləğləri üzləşdirməyi asanlaşdırır. Yoxlama zamanı da əsas dayağın bu sənədlər olur.
Bəyannamə və ödənişləri tamamla
Şəxsi kabinetin bəyannamə bölməsindən seçdiyin rejimə uyğun sadələşdirilmiş vergi ya da gəlir vergisi bəyannaməsini hazırlayıb imzala. Məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarını da eyni qaydada bəyan et. Ödənişləri onlayn ya da bank vasitəsilə vaxtında et.
Məsləhətlər
Diqqət
Ən çox yayılmış səhv qaiməni gec yazmaq ya da heç yazmamaqdır; gecikmə və sənədsiz əməliyyat maliyyə sanksiyası riski yaradır. İkinci tez-tez rastlanan səhv net və brüt məbləği qarışdırmaqdır: korporativ sifarişçi ödəmə mənbəyində vergi tutduqda hesabına düşən pul sənəddəki məbləğdən az olur. Qaiməni hesaba düşən rəqəmə görə deyil, müqavilədəki məbləğə görə yaz.
Tez-tez verilən suallar
+Vergi uçotuna durmadan qaimə yaza bilərəmmi?
Xeyr, elektron qaimə-fakturanı yalnız vergi uçotunda olan şəxslər yazır. Birdəfəlik işlərdə sifarişçi ödənişi mənbədən vergi tutmaqla rəsmiləşdirə bilər; bu yolun sənə uyğunluğunu vergi orqanından soruş.
+Şirkət qurmaq mütləqdirmi?
Xeyr. Frilanserlərin böyük hissəsi fərdi sahibkar qeydiyyatı ilə işləyir. Hüquqi şəxs yaratmaq iş həcmi və məsuliyyət tərcihinə bağlı seçimdir, məcburiyyət deyil.
+Qaiməni hansı müddətdə yazmalıyam?
Xidmət təhvil verildikdən sonra qanunla müəyyən olunmuş qısa müddət ərzində. Dəqiq günü öz fəaliyyət növün üçün vergi orqanından və ya sistemin izah bölməsindən yoxla.
+Kağız faktura verə bilərəmmi?
Mal və xidmət təhvili əsasən elektron qaimə-faktura ilə sənədləşdirilir. Öz fəaliyyətin üçün istisna olub-olmadığını vergi orqanından dəqiqləşdir.
+Mühasib tutmaq vacibdirmi?
Məcburi deyil, şəxsi kabineti özün idarə edə bilərsən. Ancaq ƏDV, işçi ya da xarici əməliyyatlar varsa mühasiblə işləmək səhv və cərimə riskini azaldır.
Mənbələr və yoxlama
Son yoxlama: 13 Eylül 2026. bizə bildir. Mətn Azərbaycan praktikasına uyğunlaşdırılıb (e-taxes.gov.az, ASAN İmza, elektron qaimə-faktura). Vergi dərəcələri, müddətlər və güzəştlər dəyişə bilər, addım atmadan vergi orqanından təsdiqlə.
Bu məzmun məlumat xarakterlidir; rəsmi işlərdə aidiyyəti qurumun aktual elanları əsasdır. Ətraflı: məsuliyyətdən imtina.