Akü voltajı nasıl ölçülür ve kutup başı nasıl temizlenir?
Multimetreyle akü voltajını doğru okumayı ve kutup başlarındaki oksit birikimini karbonatla temizlemeyi adım adım anlatıyoruz.
Kısa cevap
Kontağı kapat, aküyü en az 1 saat dinlendir; multimetreyi V⎓ (DC) 20 V kademesine al, kırmızı probu artı, siyah probu eksi kutba değdir. 12,6-12,8 V dolu, 12,2 V yarım, 12,0 V altı şarj ister; motor rölantide 13,8-14,4 V olmalı. Temizlikte önce eksi kutbu 10 mm anahtarla sök, 200 ml ılık suya 1 tatlı kaşığı karbonat karıştırıp fırçala, kurut, artı-eksi sırasıyla tak.
Gerekenler
Adım adım
Aküyü dinlendir
Kontağı kapat, farları ve müzik setini kapat, kapıları da kapalı tut. Doğru dinlenme voltajı için en az 1 saat, ideal olarak gece boyu bekle. Yeni sürüşten sonra ölçüm yaparsan alternatörün yüzey şarjı yüzünden 13 V gibi yanıltıcı bir değer okursun.
Multimetreyi DC volt kademesine al
Kadranlı cihazlarda çevirmeli anahtarı V⎓ ya da DCV yazan bölgedeki 20 V kademesine getir. Otomatik kademeli (auto-range) cihazlarda V tuşuna bas, ekranda AC yazıyorsa SELECT veya MODE tuşuyla DC simgesine geç. Siyah probu COM, kırmızı probu VΩmA girişine tak.
Dinlenme voltajını oku
Kırmızı probu artı (+) kutbun metaline, siyah probu eksi (-) kutba bastır ve 5 saniye sabit tut. 12,6-12,8 V tam dolu, 12,4 V yaklaşık %75, 12,2 V %50, 12,0 V %25 demektir. 11,8 V altındaki değer derin deşarjı gösterir, akü şarj cihazına bağlanmalı.
Marş ve alternatör voltajını ölç
Problar kutuplarda dururken bir yardımcıdan marşa basmasını iste; voltaj anlık düşer ama 10 °C üstünde 9,6 V altına inmemeli. Motor çalışırken rölantide ekran 13,8-14,4 V göstermeli. 13,2 V altı alternatör veya kayış, 15 V üstü arızalı regülatör işaretidir.
Kutup başlarını sök
Kontağı kapat, anahtarı cebine al. Önce eksi (-) kabloyu 10 mm anahtarla gevşetip çıkar, sonra artı (+) kabloyu sök ve kırmızı plastik kapağını geri kapat. Sıra bu şekilde olmalı; artıyı ilk sökersen anahtar kaportaya değdiğinde kısa devre yaparsın.
Karbonat çözeltisiyle temizle
200 ml ılık suya 1 tatlı kaşığı karbonat karıştır, beze emdirip kutuplara ve pabuçlara uygula; beyaz-yeşil sülfat birikintisi 2-3 dakika köpürerek çözülür. Bakır tel fırçayla kutup konisini ve pabucun iç yüzeyini metal parlayana kadar ovala. Az miktarda temiz suyla durula, bezle tamamen kurula.
Tak, sık ve tekrar ölç
Bu kez önce artı (+), sonra eksi (-) kabloyu tak ve somunları 5-6 Nm ile, elle çevirmeyecek kadar sık; aşırı sıkma kurşun kutbu çatlatır. Bağlantı yüzeylerinin dışına kutup başı spreyi veya ince bir kat beyaz vazelin sür. Multimetreyle tekrar ölçüp değeri not et.
İpuçları
Dikkat
Akü üstündeki kıvılcım hidrojen gazını patlatabilir: anahtar artı kutupla kaportaya aynı anda temas etmesin, yakınında sigara içme. Karbonatlı su hücre içine girmemeli, kapakları kapalı tut. Sülfürik asit cildi ve gözü yakar; temas ederse 15 dakika bol suyla yıka ve doktora git.
Sık sorulan sorular
+12,4 V okuyorum, akümü değiştirmem gerekir mi?
Hayır, 12,4 V yaklaşık %75 doluluk demek. Aracı 30-40 dakika şehir dışı sürüp ya da akıllı şarj cihazına bağlayıp tekrar ölç; değer 12,6 V'a çıkıyorsa akü sağlamdır.
+Multimetrede eksi değer görüyorum, cihaz bozuk mu?
Hayır, probları ters tutmuşsun. Kırmızıyı artı, siyahı eksi kutba alırsan aynı sayı artı işaretli çıkar; okuma yine geçerlidir.
+Motor çalışırken ölçüm yapmak güvenli mi?
Evet, ama prob kablolarını soğutma fanı, kayış ve kasnaklardan uzak tut. Ölçümü rölantide, farlar açıkken yap; 13,8-14,4 V aralığı normaldir.
+Kutup temizliğinde kola veya sıcak su kullanılır mı?
Kullanma. Kola şeker bırakıp yeni korozyona zemin hazırlar; kaynar su plastik kutuyu deforme edebilir. Karbonat çözeltisi hem asidi nötrler hem iz bırakmaz.
+Bu iş ne kadar sürer ve ne kadar tutar?
Ölçüm 5 dakika, kutup temizliği 20-30 dakika sürer. Multimetre ve fırça dışında malzeme maliyeti çok düşüktür; karbonat ve vazelin evde zaten bulunur.
Kaynaklar ve doğrulama
Türkiye'de yedek parça bayileri ve akü satıcılarının çoğu voltaj ve yük testini ücretsiz yapar; ölçtüğün değerle gidip teyit ettirebilirsin. Akü değiştirirsen eskisini satıcıya teslim etmen gerekir: mevzuat gereği satıcı atık aküyü almak zorundadır ve karşılığında depozito iadesi veya indirim uygulanır. Atık aküyü çöpe atmak yasaktır. Bu rehber, konu üzerinde yayımlanan "Akü voltajını ölçme ve kutup başı temizliği" başlıklı incelemedeki teknik bilgiler doğrulanarak ve Türkiye koşullarına uyarlanarak yazıldı. Son doğrulama: 13 Eylül 2026. bize bildir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun güncel duyuruları esastır. Ayrıntı: sorumluluk reddi.