وکالتنامه رسمی چگونه باطل میشود و تا چه زمانی اعتبار دارد؟
بررسی مدت اعتبار وکالتنامه و راه گامبهگام ابطال آن با تنظیم سند عزل وکیل در دفتر اسناد رسمی.
پاسخ کوتاه
اگر در متن وکالتنامه مدت یا تاریخ انقضا نوشته نشده باشد، وکالت تا انجام کامل موضوع آن یا تا زمان عزل وکیل معتبر شمرده میشود. برای ابطال، با کارت ملی به یک دفتر اسناد رسمی بروید و سند عزل وکیل تنظیم کنید؛ سپس عزل را به وکیل ابلاغ کنید و رونوشت آن را به دفترخانه تنظیمکننده و نهادهایی مثل ثبت اسناد، بانک و راهور بدهید.
چه چیزهایی لازم است
گام به گام
متن وکالتنامه را بخوان
در رونوشت وکالتنامه دنبال عبارتی مانند «این وکالت تا تاریخ ... معتبر است» بگردید. اگر مدتی قید نشده باشد، وکالت با گذشت زمان از بین نمیرود و تا پایان موضوع کار یا عزل وکیل ادامه دارد. تفاوت وکالت عام و وکالت با اختیارات خاص را هم یادداشت کنید، چون دامنه عزل را همین موضوع تعیین میکند.
سند وکالت را استعلام کن
با کد ملی و کد ثنا در سامانههای خدمات سازمان ثبت اسناد و املاک وارد شوید و فهرست اسناد رسمی تنظیمشده به نام خود را ببینید. این کار وکالتنامههای فراموششده را هم آشکار میکند. نام دفترخانه، شماره و تاریخ سند را یادداشت کنید؛ در متن عزل به آنها نیاز دارید.
با دفترخانه هماهنگ کن
به یک دفتر اسناد رسمی تلفن بزنید یا حضوری مراجعه کنید و بگویید برای تنظیم سند عزل وکیل میآیید. بهتر است به همان دفترخانه تنظیمکننده وکالتنامه بروید تا عزل در ملاحظات سند اصلی درج شود. اگر دسترسی ندارید، هر دفترخانه دیگری هم میتواند سند را تنظیم کند و مراتب را به دفترخانه اصلی اعلام کند.
سند عزل وکیل را تنظیم کن
با کارت ملی به دفترخانه بروید و بگویید «میخواهم وکیلم را عزل کنم». سردفتر مشخصات وکالتنامه و هویت وکیل را در متن درج میکند و شما پس از خواندن، سند را امضا میکنید. بعد از امضا چند نسخه رونوشت مصدق بگیرید، چون باید به نهادهای مختلف تحویل دهید.
عزل را به وکیل ابلاغ کن
از دفترخانه بخواهید مراتب عزل را به نشانی وکیل ابلاغ کند یا از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اظهارنامه رسمی بفرستید. عزل زمانی اثر کامل میگذارد که وکیل از آن آگاه شود، پس رسید ابلاغ را نگه دارید. اگر نشانی وکیل عوض شده، آخرین نشانی معلوم و شماره تماس او را اعلام کنید.
به نهادهای مربوط اطلاع بده
اگر وکالتنامه در اداره ثبت اسناد و املاک، بانک، اداره مالیات، پلیس راهور یا تأمین اجتماعی استفاده شده، رونوشت سند عزل را حضوری یا از مسیر رسمی ثبت درخواست به همان واحد بدهید. تا وقتی در پرونده ثبت نشود، جلوی اقدام وکیل گرفته نمیشود. در بانک به جای تماس تلفنی به شعبه بروید و شماره ثبت نامه را بگیرید.
ابطال را تأیید بگیر
چند روز کاری بعد، استعلام اسناد رسمی خود را دوباره باز کنید و ببینید سند عزل در فهرست آمده و در ملاحظات وکالتنامه درج شده است. برای املاک از سامانه ثبت الکترونیک اسناد و برای حساب بانکی از شعبه تأییدیه بگیرید. وضعیت نهایی را از دفترخانه تنظیمکننده هم بپرسید.
نکتهها
هشدار
تنظیم سند عزل به تنهایی کافی نیست. معاملهها و اقدامهایی که پیش از آگاهی وکیل و پیش از ثبت عزل در پرونده نهادها انجام شود میتواند معتبر بماند و مسئولیت آن به شما برگردد. اطلاعرسانی به اداره ثبت و بانک را حضوری انجام دهید و شماره ثبت نامه را نگه دارید.
پرسشهای پرتکرار
+اگر در وکالتنامه مدت نوشته نشده باشد، بیمدت است؟
خودبهخود پایان نمییابد. تا انجام موضوع وکالت، فوت یکی از طرفین، یا عزل وکیل و استعفای او معتبر شمرده میشود.
+باید به همان دفترخانه تنظیمکننده وکالت بروم؟
الزامی نیست و هر دفتر اسناد رسمی میتواند سند عزل را تنظیم کند، اما مراتب باید به دفترخانه اصلی اعلام و در ملاحظات سند درج شود.
+نشانی وکیل را نمیدانم، عزل معتبر است؟
سند عزل تنظیم میشود ولی اثر کامل آن به ابلاغ بستگی دارد. آخرین نشانی معلوم را اعلام کنید و اگر ابلاغ ممکن نشد، راه بعدی را از دفترخانه بپرسید.
+میتوانم ابطال را کاملاً اینترنتی انجام دهم؟
خیر. استعلام و پیگیری اسناد آنلاین ممکن است، اما سند عزل امضای حضوری در دفتر اسناد رسمی میخواهد و بهصورت برخط تمام نمیشود.
+معاملهای که وکیل بعد از عزل انجام داده باطل میشود؟
اقدامهای انجامشده پیش از ابلاغ عزل، در برابر شخص ثالث با حسن نیت میتواند معتبر بماند. به همین دلیل باید سند عزل را سریع به وکیل و نهادها برسانید.
منابع و راستیآزمایی
آخرین بررسی: 15 سپتامبر 2026. به ما بگو. متن راهنمای اصلی بر پایه رویه ترکیه بود و اینجا برای نظام دفاتر اسناد رسمی و سامانههای ثبتی ایران بازنویسی شده است؛ نام سامانهها و میزان هزینهها ممکن است تغییر کند، پس آخرین وضعیت را از دفترخانه بپرسید.
این محتوا جنبهی اطلاعرسانی دارد؛ در امور اداری اعلانهای روز نهاد مربوط ملاک است. جزئیات: سلب مسئولیت.