Turş maya necə hazırlanır və necə qidalandırılır?
Tam buğda unu və su ilə sıfırdan turş maya qurub 7-10 gün içində çörək bişirməyə hazır vəziyyətə gətirməyin günlük cədvəli.
Qısa cavab
Şüşə bankada 50 q tam buğda unu ilə 50 q otaq temperaturunda suyu qarışdırın, qapağı bərk bağlamadan üstünə qoyun və 24-26 °C-də saxlayın. 3-cü gündən etibarən hər 24 saatda mayanın 50 qramını ayırıb üzərinə 50 q un və 50 q su əlavə edərək qidalandırın. Qidalandırmadan 4-6 saat sonra maya iki qata qalxıb günbəz verirsə hazırdır; bu adətən 7-10 gün çəkir.
Lazım olanlar
Addım-addım
Bankanı və suyu hazırla
Şüşə bankanı isti sabunlu su ilə yuyub yaxşıca yaxalayın və tam qurudun; qalan yuyucu vasitə mayanı öldürür. Kran suyunu qrafinə töküb qapağı açıq halda 8-12 saat saxlayın, belədə xlor uçur. Suyun temperaturu 25-28 °C olsun.
İlk qarışığı qur
Bankaya 50 q tam buğda unu və 50 q su töküb topa qalmayacaq şəkildə qarışdırın; qatılıq qatı tort xəmiri kimi olur. Xəmirin üst səviyyəsini rezin halqa və ya markerlə işarələyin. Qapağı sıxmadan üstünə qoyun yaxud dəsmalla örtüb rezinlə bərkidin.
24-48 saat dincə qoy
Bankanı 24-26 °C-də, birbaşa günəş düşməyən yerə qoyun; qışda sobanın üstü, soyuducunun üstü və ya qapağı örtülü şkaf işə yarayır. İlk 24-48 saat sadəcə gözləyin. Səthdə iri qabarcıqların və yüngül turşu-alma iyinin görünməsi normaldır.
3-cü gündən gündə bir dəfə qidalandır
Bankadaki mayadan 50 q ayırıb qalanını atın. Ayırdığınız 50 q mayaya 50 q un və 50 q su əlavə edib qarışdırın, yeni səviyyəni işarələyin. Bu 1:1:1 nisbətini hər 24 saatda eyni vaxtda təkrarlayın; unun yarısını ağ un etsəniz iy daha balanslı olur.
İy və həcmdəki geriləməni gözlə
4-6-cı günlərdə maya durğunlaşıb kəskin iy verə bilər; bu normaldır, qidalandırmanı kəsməyin. Hava 22 °C-dən aşağıdırsa bankanı daha isti yerə keçirib qidalandırma cədvəlini pozmayın. Qabarma yenidən qaydaya düşənə qədər davam edin.
Üzmə testi ilə hazır olduğunu yoxla
Qidalandırmadan 4-6 saat sonra maya iki-üç qata qalxıb günbəz verirsə, bir çay qaşığı götürüb otaq temperaturunda suya salın. Üzürsə çörək bişirməyə hazırdır. Batırsa daha 1-2 gün 1:1:1 qidalandırmağa davam edin; əksər mayada bu 7-10-cu gündə olur.
Baxım rejiminə keçir
Həftədə 1-2 çörək bişirirsinizsə bankanı soyuducunun ən üst rəfində (4 °C) saxlayıb həftədə bir dəfə qidalandırın. Çörək bişirməkdən 12-24 saat əvvəl soyuducudan çıxarıb iki dəfə 1:1:1 qidalandıraraq canlandırın. Hər gün bişirirsinizsə masa üstündə gündə 1-2 qidalandırma kifayətdir.
Ehtiyat nüsxə götür və qurut
Maya güclənəndə 50 q mayanı perqament kağızına nazik yayıb 24-48 saat otaq temperaturunda qurudun, qırıb kilidli torbada saxlayın. Əsas banka korlanarsa bu pulcuqları bərabər çəkidə su ilə isladıb 2-3 gün qidalandırdıqda maya geri qayıdır.
Məsləhətlər
Diqqət
Səthdə tüklü, quru, çəhrayı, narıncı, qara yaxud yaşıl ləkələr görsəniz bu kifdir; qaşıyıb xilas etməyə çalışmayın, mayanın hamısını tökün, bankanı qaynar su ilə yuyub sıfırdan başlayın. Yalnız üstdə toplanan boz-qəhvəyi maye (hooch) kif deyil, qarışdırıb qidalandırmağa davam edə bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
+Turş maya neçə günə hazır olur?
24-26 °C-də müntəzəm qidalandırılsa əksər maya 7-10 günə çörək bişirməyə hazır olur. Mətbəx 20 °C-dən aşağıdırsa bu müddət 14 günə qədər uzana bilər.
+Mayanın üstündə toplanan boz maye nədir?
Hooch deyilən spirtli mayedir və mayanın acdığını göstərir. Qarışdırıb qidalandırmağa davam edin; qidalandırma tezliyini artırsanız bir daha yaranmır.
+Soyuducudaki mayanı nə qədər tez-tez qidalandırmalıyam?
4 °C-də həftədə bir dəfə 1:1:1 qidalandırma kifayətdir. Bir ay yadınızdan çıxsa da adətən ölmür; ardıcıl 2-3 dəfə qidalandırıb canlandıra bilərsiniz.
+Hazır quru maya və ya qatıq əlavə etmək lazımdır?
Lazım deyil. Un və suda kifayət qədər vəhşi maya və laktik bakteriya var; kommersiya mayası balansı pozur və əsl turş maya dadına mane olur.
+Bir çörək üçün nə qədər maya işlədəcəyəm?
500 q un üçün qidalandırmadan 4-6 saat sonra zirvədə olan mayadan 100-150 q götürün. Bankada mütləq 50 q maya saxlayıb onu yenidən qidalandırın.
Mənbələr və yoxlama
Son yoxlama: 12 Eylül 2026. bizə bildir. Çəkilər qram, temperaturlar Selsi ilə verilib; Azərbaycanda şəbəkə suyu xlorlu ola bildiyi üçün suyu bir gecə açıq saxlamaq tövsiyə olunur.
Bu məzmun məlumat xarakterlidir; rəsmi işlərdə aidiyyəti qurumun aktual elanları əsasdır. Ətraflı: məsuliyyətdən imtina.