Evdə qatıq necə mayalanır?
1 litr süd və 1 xörək qaşığı qatıqla, termometr istifadə edərək qatı və kəsməyən ev qatığı hazırlamağın dəqiq yolu.
Qısa cavab
1 litr tam yağlı südü 85 °C-də 10 dəqiqə saxla, 43-45 °C-yə soyut. Bir çömçə ilıq südlə 1 xörək qaşığı (15 q) canlı kulturlu qatığı əzib bütün südə qat. Qabı bağla, yorğana bük və ya sobanın 45 °C-lik qatıq rejiminə qoy; 5-6 saat tərpətmədən gözlə, sonra ən azı 4 saat soyuducuda dincəlt.
Lazım olanlar
Addım-addım
Südü və mayanı hazırla
1 litr tam yağlı gündəlik südü qalın dibli qazana tök. Maya kimi işlədəcəyin 1 xörək qaşığı qatığı soyuducudan çıxarıb 20-30 dəqiqə masanın üstündə saxlayaraq otaq temperaturuna gətir. Soyuq maya qaynar südlə rastlaşanda şok keçirir və kultur zəif işləyir.
Südü 85 °C-də 10 dəqiqə saxla
Ocağı orta atəşdə yandır, südü arabir qarışdıraraq 85 °C-yə çatdır və bu temperaturda 10 dəqiqə saxla. Bu addım süd zülallarını açır, qatığın daha sıx və qaşıq tutan konsistensiyada olmasını təmin edir. Qaynatmağa ehtiyac yoxdur; daşarsa yağ balansı pozulur.
Südü 43-45 °C-yə soyut
Qazanı ocaqdan götür, qapağını aralı qoyub 30-40 dəqiqə soyumağa burax. Termometr 43-45 °C göstərəndə hazırdır. Termometrin yoxdursa, çeçələ barmağını 10 saniyə içində saxlaya bilirsənsə temperatur uyğundur. 50 °C-dən yuxarı kulturu öldürür, 40 °C-dən aşağı mayalanmanı gecikdirir.
Mayanı ayrı qabda əz və qarışdır
Kiçik bir qaba 1 xörək qaşığı qatıq qoy, üstünə ilıq süddən yarım çömçə əlavə edib kələ-kötür qalmayana kimi çal. Bu qarışığı bütün südə tök və şpatellə 15-20 saniyə bir istiqamətdə qarışdır. Mayanı düz qazana atsan dibə yığılır, qatıq bərabər mayalanmır.
Qabı bük və 5-6 saat sabit istilikdə gözlə
Qarışığı şüşə bankaya və ya polad qaba köçürüb qapağını bağla. Yorğana büküb mətbəxin küləksiz bir güncündə saxla. Sobanda qatıq rejimi varsa 45 °C-yə qur; yoxdursa yalnız soba lampasını yandır və qapağı ört. 5-6 saat ərzində qabı heç silkələmədən, açmadan burax.
Konsistensiyanı yoxla və soyuducuya qoy
5-ci saatın sonunda qabı azca əy; qatıq blok halında sürüşürsə tutmuş deməkdir. Sulu görünürsə 1 saat daha gözlə. Tutmuş qatığı tərpətmədən soyuducuya qoy və ən azı 4 saat, ideal olaraq bir gecə dincəlt. Soyuqda konsistensiya bərkiyir və turşuma dayanır.
Növbəti mayanı ayır
Qatıq soyuduqdan sonra üstündən 2 xörək qaşığı götürüb kiçik bankaya qoy və soyuducuda saxla. Bu mayanı 7 gün içində işlət. Eyni mayanı 5-6 dəfədən çox ötürmək kulturu zəiflədir; konsistensiya pozulmağa başlayarsa marketdən yeni şirin qatıq al.
Məsləhətlər
Diqqət
Küçə südü ya da çiy süd işlədirsənsə mayalamadan əvvəl südü mütləq qaynadıb 5 dəqiqə saxla; pasterizə olunmamış süddə brusella və listeriya riski var. Ən çox edilən səhv isə mayanı 50 °C-dən qaynar südə qatmaqdır: bakteriyalar ölür və süd heç tutmur, sadəcə turşuyub ayrılır.
Tez-tez verilən suallar
+Qatıq tutmadı, süd kimi qaldı. Nə edə bilərəm?
Temperatur ya çox yüksək, ya çox aşağı qalmışdır. Qarışığı yenidən 43 °C-yə qızdırıb təzə bir xörək qaşığı qatıqla təkrar mayala; düzəlməsə südü aş və ya kek xəmirində işlət.
+UHT (uzunömürlü) südlə qatıq olur?
Olur və praktikdir; UHT süd artıq istilik emalından keçdiyi üçün birbaşa 43-45 °C-yə qızdırıb mayalaya bilərsən. Konsistensiyası gündəlik süddən hazırlanana nisbətən bir az yumşaq çıxır.
+Qatığın üstündə yığılan su normaldır?
Bəli, o maye zərdabdır və zülalla zəngindir. Qarışdırıb qatığa geri qata bilərsən, ya da qaşıqla götürüb tökərək daha bərk konsistensiya əldə edə bilərsən.
+Ev qatığı soyuducuda neçə gün qalır?
Qapağı bağlı halda soyuducunun 4 °C-lik rəfində 7-10 gün qalır. Sonra turşuluğu artır; iyi kəskinləşibsə və ya kif görsən yemə.
+Mayalanma zamanı qabı açıb baxa bilərəm?
İlk 5 saat açma və silkələmə. İstilik itkisi və titrəyiş laxtanın qırılmasına, qatığın sulu və qum kimi dənəvər çıxmasına səbəb olur.
Mənbələr və yoxlama
Son yoxlama: 13 Eylül 2026. bizə bildir. Ölçülər Azərbaycan mətbəxinə uyğunlaşdırılıb; qatıq üçün marketdə satılan canlı kulturlu şirin qatıq nəzərdə tutulur.
Bu məzmun məlumat xarakterlidir; rəsmi işlərdə aidiyyəti qurumun aktual elanları əsasdır. Ətraflı: məsuliyyətdən imtina.