چگونه در اکسل یک جدول بودجه ماهانه بسازیم؟
از صورتحساب بانکی شروع میکنیم و در حدود ۴۰ دقیقه جدول بودجهای میسازیم که خودش جمع میزند و انحراف را با رنگ نشان میدهد.
پاسخ کوتاه
در یک کارپوشه تازه سه برگه با نامهای Tarakonesh، Daste و Kholase بسازید. در برگه تراکنشها ستونهای تاریخ، ماه، دسته، توضیح، مبلغ و نوع را بنویسید و با Ctrl+T به جدول تبدیل کنید. برای ستون دسته از Data > Data Validation فهرست کشویی بگذارید. در برگه خلاصه با SUMIFS جمع هر دسته را بگیرید و با Conditional Formatting ردیفهای فراتر از سقف بودجه را قرمز کنید.
چه چیزهایی لازم است
گام به گام
اسکلت سه برگهای را بساز
اکسل را باز کنید و Blank workbook را انتخاب کنید. روی زبانه برگه پایین صفحه راستکلیک کنید، Rename را بزنید و نامش را Tarakonesh بگذارید. با علامت بهعلاوه دو برگه دیگر بسازید و Daste و Kholase نامگذاری کنید. جدا کردن داده خام، فهرست دستهها و گزارش باعث میشود فرمولها آخر ماه به هم نریزند.
سطر عنوان را بنویس
در برگه Tarakonesh از خانه A1 شروع کنید و به ترتیب بنویسید: تاریخ، ماه، دسته، توضیح، مبلغ، نوع. در ستون نوع فقط دو مقدار هزینه یا درآمد وارد میکنید. همین شش عنوان در یک سطر برای کار کردن درست جدول و PivotTable در مرحلههای بعد کافی است.
داده را به جدول تبدیل کن
محدوده A1:F1 را انتخاب کنید و Ctrl+T را بزنید، گزینه My table has headers را تیک بزنید و OK کنید. در زبانه Table Design در کادر Table Name نام Tarakonesh را وارد کنید. از این پس هر سطر تازه خودش به جدول اضافه میشود و لازم نیست محدوده فرمولها را دستی بزرگ کنید.
فهرست دستهها را کشویی کن
در خانه A1 برگه Daste کلمه دسته را بنویسید و زیر آن ۸ تا ۱۲ قلم مثل اجاره، شارژ، خواربار، قبض، حملونقل، سلامت، آموزش، سرگرمی و پسانداز وارد کنید. در برگه تراکنشها ستون C را انتخاب کنید و از Data > Data Validation گزینه Allow: List را بزنید و در کادر Source بنویسید =Daste!$A$2:$A$20. این کار جلوی جمعهای غلط ناشی از تفاوت املایی را میگیرد.
قالب تاریخ، ماه و پول را تنظیم کن
ستون A را انتخاب کنید و از Home > Number گزینه Short Date را بزنید؛ برای ستون E قالب Currency را انتخاب کنید، واحد را ریال یا تومان بگذارید و اعشار را روی ۲ یا صفر بگذارید. در خانه B2 بنویسید =TEXT([@تاریخ],"mmmm yyyy"). ستون ماه به شما اجازه میدهد در برگه خلاصه ماهها را کنار هم مقایسه کنید.
جمعها را در برگه خلاصه بساز
در برگه Kholase از خانه A2 به پایین نام دستهها و از B1 به راست نام ماهها مثل فروردین ۱۴۰۴ را بنویسید. در B2 این فرمول را وارد کنید: =SUMIFS(Tarakonesh[مبلغ],Tarakonesh[دسته],$A2,Tarakonesh[ماه],B$1) و آن را به راست و پایین بکشید. یک ستون هم برای سقف بودجه دستی و یک ستون انحراف با فرمول تفاضل اضافه کنید.
اقلام فراتر از سقف را رنگی کن
ستون انحراف را انتخاب کنید و از Home > Conditional Formatting > Highlight Cells Rules > Greater Than را بزنید، مقدار صفر را وارد کنید و Light Red Fill را انتخاب کنید. برای مقادیر زیر سقف با قاعده Less Than پرکردن سبز بگذارید. اینطور آخر ماه بدون خواندن اعداد میفهمید کجا از بودجه زدهاید.
قفل کن، ذخیره کن و پشتیبان بگیر
در برگه تراکنشها خانه A2 را انتخاب کنید و از View > Freeze Panes گزینه Freeze Top Row را بزنید. سپس با File > Save As فایل را در OneDrive یا پوشه Documents با نام Budget-1404.xlsx ذخیره کنید. عادت کنید هفته اول هر ماه صورتحساب را بگیرید و سطرهای تازه را زیر جدول بچسبانید.
نکتهها
هشدار
رایجترین خطا نوشتن دستی نام دسته در هر سطر است. تفاوت حروف کوچک و بزرگ در انگلیسی مشکلی ایجاد نمیکند، اما «حمل و نقل» و «حملونقل» یا یک فاصله اضافه در انتها دو مقدار جدا شمرده میشوند و جمع SUMIFS بیصدا کم درمیآید. پیش از راهاندازی فهرست Data Validation داده وارد نکنید و فایل را حتماً با پسوند xlsx ذخیره کنید، چون ذخیره به شکل CSV فرمولها و قالبها را پاک میکند.
پرسشهای پرتکرار
+اکسل ندارم، چطور مجانی این کار را انجام دهم؟
با یک حساب مایکروسافت در office.com میتوانید Excel for the web را رایگان استفاده کنید؛ Ctrl+T، Data Validation و SUMIFS همانجا هم کار میکنند. در Google Sheets هم همین منطق برقرار است.
+در فرمولها ویرگول بگذارم یا نقطهویرگول؟
جداکننده آرگومانها به تنظیم منطقه ویندوز بستگی دارد. در تنظیم پیشفرض ایران و آمریکا ویرگول است؛ اگر اکسل خطای فرمول داد، همان ویرگولها را با نقطهویرگول عوض کنید.
+خرید اقساطی کارت اعتباری را چطور ثبت کنم؟
کل مبلغ را یکجا وارد نکنید؛ هر ماه به اندازه قسط همان ماه یک سطر جدا بزنید و در ستون توضیح چیزی مثل ۳/۱۲ بنویسید تا خروج نقدی ماهانه واقعی بماند.
+با بزرگ شدن جدول فایل کند میشود؟
تا چند هزار سطر مشکلی پیش نمیآید. فرمولهای SUMIFS را به کل ستون نکشید و فقط در خانههای مورد استفاده بنویسید، و برای هر سال یک فایل جداگانه بسازید.
+تورم را چطور در بودجه لحاظ کنم؟
ستون سقف بودجه را ثابت تایپ نکنید؛ سقف ماه قبل را در یک خانه نرخ ضرب کنید، مثلاً =C2*(1+$H$1). نرخ افزایش ماهانه مورد انتظار را در H1 بگذارید تا از یک نقطه بهروز شود.
منابع و راستیآزمایی
آخرین بررسی: 15 سپتامبر 2026. به ما بگو. نام توابع در اکسل فارسی ترجمه نمیشود، پس SUMIFS و TEXT همانطور انگلیسی نوشته میشوند. جداکننده آرگومان بر پایه تنظیم منطقه ویندوز است (معمولاً ویرگول) و تقویم پیشفرض میلادی است، بنابراین برای بودجه شمسی ستون ماه را دستی پر کنید.
این محتوا جنبهی اطلاعرسانی دارد؛ در امور اداری اعلانهای روز نهاد مربوط ملاک است. جزئیات: سلب مسئولیت.